اصطلاح کودکان با نيازهاي ويژه يا استثنايي به کودکاني اطلاق مي‌شود که به برنامه‌هاي آموزشي خاصي نياز دارند و اين آموزش، نيازهاي يادگيري منحصر به فرد آن‌ها را فراهم مي‌آورد.

عقب ماندگي ذهني، مشکلات ويژه يادگيري، نارسايي‌هاي زبان و گفتار، آسيب‌هاي شنوايي، آسيب‌هاي بينايي، نارسايي‌هاي حرکتي شامل ناهنجاري‌هاي مربوط به اسکلت و عضلات، تأخيرهاي تحولي، اوتيسم (در خود ماندگي) و چند معلوليتي مي‌تواند کودکان را به کودکان با نياز ويژه تبديل کند.

بيماري، ارث و تصادف، مرزي براي آسيب‌رساندن به کودکان نمي‌شناسد.

هر کودکي در هر طبقه اجتماعي و اقتصادي، از هر مليت و مذهبي ممکن است دچار يکي از آسيب‌هاي جسمي، حرکتي يا ذهني شود.

برخي پدران و مادران بر اين باورند که به دنيا آمدن فرزندي با مشکلات جسمي و نارسايي‌هاي ذهني در يک خانواده، به معناي پايان زندگي است.

در باور اين افراد مشکلات بينايي، شنوايي، ذهني و حرکتي، فرزندشان را، نيازمند و مستحق ترحم و دلسوزي مي‌کند و ضربه سختي به «انسان بودن» او مي‌زند. گرچه هرگز نمي‌توان منکر نيازها، کمبودها و محدوديت‌هايي شد که در زندگي اين کودکان وجود دارد، اما اين محدوديت‌ها، بايد پدران و مادران را بيش از هر چيز به استفاده از امکانات ويژه آموزشي و خواندن کتاب‌هاي مناسب‌سازي شده براي اين کودکان، برانگيزد.

دانش ما درباره ويژگي‌هاي اين کودکان، شناسايي توانايي‌ها و محدوديت‌هاي هر کودک و تدارک برنامه‌هاي آموزشي خاص براي تأمين نيازهاي آنان مي‌تواند در رشد همه جانبه ذهني آن‌ها تاثير بسزايي داشته باشد.

يکي از مؤثرترين اين روش‌ها، قصه‌گويي و خواندن کتاب براي اين کودکان و تشويق غيرمستقيم آن‌ها به نزديکي با کتاب است که مي‌تواند تا حد زيادي عقب‌ماندگي‌هاي آموزشي آن‌ها را، از لحاظ فردي و اجتماعي جبران کند و آن‌ها را به سطح رشد اجتماعي، شناختي و عاطفي ساير همسالان خود نزديک کند.

شناخت ويژگي‌هاي اين کودکان و انتخاب کتاب متناسب با ويژگي‌هاي آن‌ها کمک مي‌کند که اين کودکان هم مانند همنوعان خود از کتاب، قصه، شعر و بازي لذت ببرند و از هرکدام دريافت‌هاي حسي، عاطفي و آموزشي ويژه خود داشته باشند.

خواندن کتاب‌هاي داستان، لالايي و شعر براي کودکان با نيازهاي ويژه در هر سني، کمک مي‌کند تا پا به پاي همسالان خود بياموزند و متحول شوند.

موفقيت‌هاي چشمگيري که تا امروز در نابينايان و ناشنوايان و معلولين جسمي ـ حرکتي سراسر جهان ديده شده، گواه اين است که کودکان با نيازهاي ويژه مي‌توانند در حوزه‌هاي مختلف علمي، هنري و فرهنگي به جايگاه والايي دست پيدا کنند.